{"id":65987,"date":"2025-05-30T13:22:50","date_gmt":"2025-05-30T13:22:50","guid":{"rendered":"https:\/\/juventas-project.eu\/?page_id=65987"},"modified":"2025-06-04T14:00:53","modified_gmt":"2025-06-04T14:00:53","slug":"poland","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/juventas-project.eu\/pl\/interactive-roadmaps\/poland\/","title":{"rendered":"Polska"},"content":{"rendered":"
\"\"<\/figure>\n\n\n\n

 1. Palant<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
    \n
  • Zakres<\/strong>: Regionalne
    (Ma\u0142opolska, \u015al\u0105sk - po\u0142udniowa i centralna Polska)<\/li>\n\n\n\n
  • Struktura i wyposa\u017cenie gry<\/strong>:
    Palant rozgrywany jest na boisku o wymiarach oko\u0142o 20 na 50-60 metr\u00f3w z oznaczonymi strefami zwanymi \"Niebo\" i \"Piek\u0142o\". Ka\u017cda dru\u017cyna sk\u0142ada si\u0119 z 7-15 graczy (zazwyczaj 8 na dru\u017cyn\u0119). Gracze z dru\u017cyny \"Nieba\" uderzaj\u0105 pi\u0142k\u0119 60-centymetrowym kijem i biegn\u0105 przez cztery bazy, staraj\u0105c si\u0119 wr\u00f3ci\u0107 do bazy pierwszej, zwanej \"gniazdem\" lub zap\u0142otem, aby zdoby\u0107 punkt. Obro\u0144cy z \"Piek\u0142a\" pr\u00f3buj\u0105 z\u0142apa\u0107 pi\u0142k\u0119 lub uderzy\u0107 biegaczy, aby ich wyeliminowa\u0107. Tura ko\u0144czy si\u0119, gdy dru\u017cyna atakuj\u0105ca pope\u0142ni trzy b\u0142\u0119dy, takie jak uderzenie zawodnika mi\u0119dzy bazami, z\u0142apanie pi\u0142ki jedn\u0105 r\u0119k\u0105 przez obro\u0144c\u0119 lub nieudane uderzenie pa\u0142karza w trzech pr\u00f3bach. Tylko jeden gracz mo\u017ce zajmowa\u0107 baz\u0119 pierwsz\u0105; w przeciwnym razie jest to b\u0142\u0105d. Gra ko\u0144czy si\u0119 po okre\u015blonej liczbie rund (1-7), a dru\u017cyna, kt\u00f3ra zdob\u0119dzie najwi\u0119cej run\u00f3w, wygrywa.<\/li>\n\n\n\n
  • Kontekst historyczny i ewolucja<\/strong>:
    Palant to gra zespo\u0142owa, kt\u00f3rej korzenie si\u0119gaj\u0105 \u015bredniowiecznej Polski. By\u0142a znana ju\u017c w 1608 roku w\u015br\u00f3d polskich osadnik\u00f3w w Wirginii. Spisane zasady zosta\u0142y po raz pierwszy udokumentowane w 1610 roku przez Ippolito Guarinoniego, a nast\u0119pnie szczeg\u00f3\u0142owo opisane przez J\u0119drzeja Kitowicza w 1840 roku. Zosta\u0142y one w\u0142\u0105czone do program\u00f3w szkolnych w 1918 roku, ale z czasem straci\u0142y na znaczeniu. Jej odrodzenie rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 w 2014 roku za spraw\u0105 Polskiego Stowarzyszenia Palantowego. <\/li>\n\n\n\n
  • WARTO\u015aCI<\/strong>:\n
      \n
    • Tolerancja<\/strong> - Otwarte dla wszystkich grup wiekowych i \u015brodowisk.<\/li>\n\n\n\n
    • Dialog<\/strong> - Zach\u0119ca do komunikacji i wsp\u00f3\u0142pracy.<\/li>\n\n\n\n
    • Krytyczne my\u015blenie<\/strong> - Wymaga strategicznych ruch\u00f3w i podejmowania decyzji.<\/li>\n\n\n\n
    • Uczestnictwo<\/strong> - Rozwija si\u0119 dzi\u0119ki zaanga\u017cowaniu spo\u0142eczno\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
    • Zaanga\u017cowanie obywatelskie<\/strong> - Uczy uczciwo\u015bci, pracy zespo\u0142owej i odpowiedzialno\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
    • Dialog mi\u0119dzykulturowy<\/strong> - Podobnie jak w innych globalnych grach typu bat-and-ball.<\/li>\n\n\n\n
    • Szacunek dla opinii innych<\/strong> - Promuje pe\u0142ne szacunku kompromisy i dyskusje.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
      \n\n\n\n

      2. Kapela<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
        \n
      • Zakres<\/strong>: Regionalne
        (Pomorze - Kociewie, Wielkopolskie)<\/li>\n\n\n\n
      • Struktura i wyposa\u017cenie gry<\/strong>:
        Gra koncentruje si\u0119 wok\u00f3\u0142 gracza zwanego Kapelmistrzem (lub Kapelmistrzyni\u0105), kt\u00f3ry stoi po\u015brodku ko\u0142a w kapeluszu i buduje ma\u0142\u0105 kamienn\u0105 wie\u017c\u0119 przypominaj\u0105c\u0105 kapliczk\u0119. Wok\u00f3\u0142 niego o\u015bmiu lub wi\u0119cej graczy trzyma drewniane kule (pierwotnie kamienie). Gracz zaczyna od pr\u00f3by przewr\u00f3cenia kapliczki za pomoc\u0105 swojej kuli. Je\u015bli mu si\u0119 to uda, odzyskuje pi\u0142k\u0119 i wraca na swoje miejsce. Kapelmistrz musi szybko odbudowa\u0107 kapliczk\u0119 i spr\u00f3bowa\u0107 trafi\u0107 biegn\u0105cego gracza kapeluszem. Je\u015bli gracz zostanie trafiony przed powrotem, staje si\u0119 nowym Kapelmistrzem. Je\u015bli nie, jego rola pozostaje niezmieniona, a tur\u0119 rozpoczyna kolejny gracz. Gra nie ma formalnego zako\u0144czenia ani systemu punktacji i trwa do momentu, gdy grupa zdecyduje si\u0119 j\u0105 zako\u0144czy\u0107.<\/li>\n\n\n\n
      • Kontekst historyczny i ewolucja<\/strong>:
        Wywodz\u0105ca si\u0119 z wiejskiego regionu Kociewia Kapela by\u0142a tradycyjnie rozgrywana przez pasterzy przy u\u017cyciu kamieni. Nazwa odnosi si\u0119 do kaplicy lub kapliczki, symbolizowanej przez centraln\u0105 kamienn\u0105 konstrukcj\u0119 w grze. Gra nie posiada\u0142a systemu punktacji i skupia\u0142a si\u0119 na wsp\u00f3lnej zabawie.<\/li>\n\n\n\n
      • WARTO\u015aCI<\/strong>:\n
          \n
        • Tolerancja i inkluzywno\u015b\u0107<\/strong> - Mo\u017cliwo\u015b\u0107 dostosowania do ka\u017cdego wieku i poziomu umiej\u0119tno\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
        • Dialog i wsp\u00f3\u0142praca<\/strong> - Rotacja r\u00f3l sprzyja komunikacji i samoregulacji.<\/li>\n\n\n\n
        • Krytyczne my\u015blenie<\/strong> - Wymaga strategii, wyczucia czasu i szybkiej reakcji.<\/li>\n\n\n\n
        • Uczestnictwo i spo\u0142eczno\u015b\u0107<\/strong> - \u0141atwe do o\u017cywienia na spotkaniach i w szko\u0142ach.<\/li>\n\n\n\n
        • Zaanga\u017cowanie obywatelskie<\/strong> - Zach\u0119ca do wsp\u00f3\u0142odpowiedzialno\u015bci i przyw\u00f3dztwa.<\/li>\n\n\n\n
        • Dialog mi\u0119dzykulturowy<\/strong> - Mo\u017cliwo\u015b\u0107 przet\u0142umaczenia na ustawienia globalne.<\/li>\n\n\n\n
        • Szacunek i uczciwo\u015b\u0107<\/strong> - K\u0142adzie nacisk na cierpliwo\u015b\u0107 i zmian\u0119 kolejno\u015bci.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
          \n\n\n\n

          3. Sztekiel<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
            \n
          • Zakres<\/strong>: Regionalne
            (zachodnia Polska, zw\u0142aszcza Ma\u0142opolska)<\/li>\n\n\n\n
          • Struktura i wyposa\u017cenie gry<\/strong>:
            Gra polega na u\u017cyciu ma\u0142ego drewnianego kija, zaostrzonego na obu ko\u0144cach, oraz pa\u0142ki - p\u0142askiej lub zaokr\u0105glonej. Gracz najpierw wyrzuca kij w powietrze, a nast\u0119pnie uderza go, aby pos\u0142a\u0107 go jak najdalej w pole. Podstawowa gra koncentruje si\u0119 na uderzeniach z dystansu. Bardziej rozbudowane wersje zawiera\u0142y wiele rund i systemy punktowe, w kt\u00f3rych gracze rywalizowali o uderzenie kija dalej ni\u017c ich przeciwnicy. Zwyci\u0119stwa opiera\u0142y si\u0119 na \u0142\u0105cznej liczbie punkt\u00f3w lub najd\u0142u\u017cszym pojedynczym uderzeniu.<\/li>\n\n\n\n
          • Kontekst historyczny i ewolucja<\/strong>:
            Sztekiel nale\u017cy do europejskiej rodziny gier typu \"tip-cat\". Rozgrywana za pomoc\u0105 kija i zaostrzonego patyka, by\u0142a wiejsk\u0105 zabaw\u0105 dla dzieci. Jej popularno\u015b\u0107 spad\u0142a po I wojnie \u015bwiatowej, ale zachowa\u0142a si\u0119 w zapisach etnograficznych.<\/li>\n\n\n\n
          • WARTO\u015aCI<\/strong>:\n
              \n
            • Tolerancja<\/strong> - Nieformalny i dost\u0119pny dla ka\u017cdego.<\/li>\n\n\n\n
            • Dialog<\/strong> - Zach\u0119ca do rozmowy i nieformalnej pracy zespo\u0142owej.<\/li>\n\n\n\n
            • Krytyczne my\u015blenie<\/strong> - Wymaga fizycznej precyzji i strategicznego os\u0105du.<\/li>\n\n\n\n
            • Uczestnictwo<\/strong> - Wzmacnia wi\u0119zi mi\u0119dzypokoleniowe i spo\u0142eczne.<\/li>\n\n\n\n
            • Zaanga\u017cowanie obywatelskie<\/strong> - Uczy planowania, przyw\u00f3dztwa i uczciwo\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
            • Dialog mi\u0119dzykulturowy<\/strong> - \u0141\u0105czy si\u0119 z globalnymi grami typu \"tip-cat\".<\/li>\n\n\n\n
            • Szacunek dla opinii innych<\/strong> - Promuje zasady fair play i negocjacje oparte na szacunku.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
              \n\n\n\n

              4. Biady<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
                \n
              • Zakres<\/strong>: Regionalne
                (p\u00f3\u0142nocno-wschodnie Mazowsze i Kurpie)<\/li>\n\n\n\n
              • Struktura i wyposa\u017cenie gry<\/strong>:
                Pojedynki biady zazwyczaj polega\u0142y na tym, \u017ce dw\u00f3ch uczestnik\u00f3w blokowa\u0142o cia\u0142a w okre\u015blonym chwycie i pr\u00f3bowa\u0142o zmusi\u0107 si\u0119 nawzajem do upadku na ziemi\u0119. Najpopularniejsz\u0105 wersj\u0105 by\u0142y biady krzy\u017cowe, w kt\u00f3rych ramiona ka\u017cdego zapa\u015bnika tworzy\u0142y liter\u0119 \"X\" w poprzek plec\u00f3w przeciwnika - jedna r\u0119ka nad ramieniem, druga pod pach\u0105. Zapa\u015bnicy rywalizowali przy u\u017cyciu czystej si\u0142y cia\u0142a, a techniki n\u00f3g by\u0142y zazwyczaj zabronione. Inne warianty obejmowa\u0142y biady z p\u00f3\u0142chwytem, kt\u00f3re wyr\u00f3wnywa\u0142y dysproporcje si\u0142y lub wzrostu, oraz biady przez klapy, przeprowadzane podczas noszenia kurtek i pozwalaj\u0105ce na rzuty i techniki nogami. Rzadka wersja, biady na ziemi, obejmowa\u0142a grappling w pozycji le\u017c\u0105cej<\/li>\n\n\n\n
              • Kontekst historyczny i ewolucja<\/strong>:
                Biady odnosz\u0105 si\u0119 do r\u00f3\u017cnych ludowych styl\u00f3w zapa\u015bniczych, szczeg\u00f3lnie udokumentowanych w 1919 roku. Nigdy nie zosta\u0142y one ustandaryzowane, a zasady r\u00f3\u017cni\u0142y si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od wioski. Najbardziej udokumentowan\u0105 wersj\u0105 s\u0105 \"biady krzy\u017cowe\", w kt\u00f3rych przeciwnicy stosuj\u0105 chwyt \"X\" na plecach. Niebezpieczne ruchy zosta\u0142y zakazane, aby gra by\u0142a przyjazna.<\/li>\n\n\n\n
              • WARTO\u015aCI<\/strong>:\n
                  \n
                • Tolerancja<\/strong> - W\u0142\u0105czenie poprzez dostosowanie zasad, takich jak \"p\u00f3\u0142-zatrzymanie\".<\/li>\n\n\n\n
                • Dialog<\/strong> - Opiera si\u0119 na zgodzie, ustalaniu zasad i dzieleniu si\u0119 mi\u0119dzy wioskami.<\/li>\n\n\n\n
                • Krytyczne my\u015blenie<\/strong> - Zach\u0119ca do strategicznej adaptacji fizycznej.<\/li>\n\n\n\n
                • Uczestnictwo<\/strong> - \u0141\u0105czy pokolenia poprzez nauk\u0119 i zabaw\u0119.<\/li>\n\n\n\n
                • Zaanga\u017cowanie obywatelskie<\/strong> - Promuje przyw\u00f3dztwo, sprawiedliwo\u015b\u0107 i lokaln\u0105 odpowiedzialno\u015b\u0107.<\/li>\n\n\n\n
                • Dialog mi\u0119dzykulturowy<\/strong> - Odzwierciedla r\u00f3\u017cnorodne tradycje wrestlingu.<\/li>\n\n\n\n
                • Szacunek dla opinii innych<\/strong> - Zbudowany na wzajemnej zgodzie i negocjacjach.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n
                  \n\n\n\n

                  5. Pier\u015bcieni\u00f3wka<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
                    \n
                  • Zakres<\/strong>: Krajowe (rozgrywane r\u00f3wnie\u017c w Hiszpanii, Korei Po\u0142udniowej, Kanadzie itp.)<\/li>\n\n\n\n
                  • Struktura i wyposa\u017cenie gry<\/strong>:
                    Ten sport polega na przerzucaniu pi\u0142ki dwoma r\u0119kami przez trzy otwory (pier\u015bcienie) w siatce. \u015arodkowy jest najwi\u0119kszy (\u015brednica 70 cm), a dwa boczne maj\u0105 po 50 cm. Zazwyczaj s\u0105
                    4 graczy po ka\u017cdej stronie kortu. Trzech graczy znajduje si\u0119 z ty\u0142u (za lini\u0105 1,5 metra od siatki). Ich zadaniem jest z\u0142apanie pi\u0142ki i podanie jej do innych graczy ze swojej dru\u017cyny lub przerzucenie jej przez otwory w siatce.
                    Gra rozpoczyna si\u0119 serwem z linii ko\u0144cowej boiska. Serwuj\u0105cy uderza pi\u0142k\u0119 nad siatk\u0105, podobnie jak w siatk\u00f3wce. Nast\u0119pnie jednak dru\u017cyna przeciwna musi j\u0105 z\u0142apa\u0107 i albo poda\u0107, albo przerzuci\u0107 pi\u0142k\u0119 przez jeden z otwor\u00f3w.
                    Czwartym graczem jest rozgrywaj\u0105cy. Stoi on w 1,5-metrowej strefie najbli\u017cej siatki. Jego zadaniem jest jedynie podawanie pi\u0142ki do innych zawodnik\u00f3w swojej dru\u017cyny. Nie mo\u017ce jej przerzuca\u0107 przez otwory ani blokowa\u0107 w\u0142asnym cia\u0142em. Po ka\u017cdej akcji nast\u0119puje rotacja zawodnik\u00f3w - zmieniaj\u0105 oni swoje pozycje tak, aby ka\u017cdy m\u00f3g\u0142 zaserwowa\u0107, by\u0107 rozgrywaj\u0105cym i przerzuci\u0107 pi\u0142k\u0119 przez wszystkie otwory.
                    Zazwyczaj gra si\u0119 w systemie best of 3 lub best of 5 set\u00f3w do 15, 21 lub 25 punkt\u00f3w ka\u017cdy (z wyj\u0105tkiem tie-break\u00f3w do 15 punkt\u00f3w). Oczywi\u015bcie mo\u017cna to \u0142atwo zmieni\u0107 w zale\u017cno\u015bci od potrzeb.<\/li>\n\n\n\n
                  • Kontekst historyczny i ewolucja<\/strong>:
                    Wynaleziona w latach 30. przez W\u0142odzimierza Robakowskiego, zainspirowanego rybakami przerzucaj\u0105cymi boje przez zerwane sieci. \u0141\u0105czy w sobie elementy siatk\u00f3wki i gier sieciowych, posiada siatk\u0119 z trzema okr\u0105g\u0142ymi otworami. Robakowski opublikowa\u0142 podr\u0119cznik zasad w 1936 roku, maj\u0105c na celu ustanowienie go jako sportu m\u0142odzie\u017cowego.<\/li>\n\n\n\n
                  • WARTO\u015aCI<\/strong>:\n
                      \n
                    • Tolerancja<\/strong> - Elastyczne zasady sprawiaj\u0105, \u017ce jest on dost\u0119pny dla wszystkich.<\/li>\n\n\n\n
                    • Dialog<\/strong> - Komunikacja mi\u0119dzy rolami i zespo\u0142ami jest kluczowa.<\/li>\n\n\n\n
                    • Krytyczne my\u015blenie<\/strong> - Gracze musz\u0105 strategowa\u0107 w czasie rzeczywistym.<\/li>\n\n\n\n
                    • Uczestnictwo<\/strong> - Zach\u0119ca do wsp\u00f3lnej zabawy i wymiany kulturowej.<\/li>\n\n\n\n
                    • Zaanga\u017cowanie obywatelskie<\/strong> - Rotacja r\u00f3l sprzyja empatii i samorz\u0105dno\u015bci.<\/li>\n\n\n\n
                    • Dialog mi\u0119dzykulturowy<\/strong> - Dzieli cechy ze sportami mi\u0119dzynarodowymi, zach\u0119caj\u0105c do globalnej wi\u0119zi.<\/li>\n\n\n\n
                    • Szacunek dla opinii innych<\/strong> - Promuje uczciwe dyskusje strategiczne i docenianie r\u00f3l.<\/li>\n<\/ul>\n<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n


                      <\/strong><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

                       1. Palant 2. Kapela 3. Sztekiel 4. Biady 5. Pier\u015bcieni\u00f3wka<\/p>","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":65963,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"_kadence_starter_templates_imported_post":false,"_kad_post_transparent":"","_kad_post_title":"","_kad_post_layout":"","_kad_post_sidebar_id":"","_kad_post_content_style":"","_kad_post_vertical_padding":"","_kad_post_feature":"","_kad_post_feature_position":"","_kad_post_header":false,"_kad_post_footer":false,"_kad_post_classname":"","footnotes":""},"class_list":["post-65987","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/juventas-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/65987","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/juventas-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/juventas-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/juventas-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/juventas-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=65987"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/juventas-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/65987\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":66029,"href":"https:\/\/juventas-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/65987\/revisions\/66029"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/juventas-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/65963"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/juventas-project.eu\/pl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=65987"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}